ประวัติการเข้ามาของ "กล้วยหอมคาเวนดิช" (Cavendish Banana) ในประเทศไทย
1. ยุคแรกเริ่มการนำเข้าในฐานะ "สายพันธุ์สะสมทางพฤกษศาสตร์" (ศตวรรษที่ 20)
ในอดีต ประเทศไทยมีสายพันธุ์กล้วยท้องถิ่นในกลุ่มกล้วยหอมเขียวและกล้วยหอมทอง (เช่น Musa acuminata กลุ่ม AAA) อยู่แล้วตามธรรมชาติ แต่สำหรับ "กล้วยหอมคาเวนดิชสายพันธุ์การค้าจากต่างประเทศ" (เช่น Grande Naine หรือ Dwarf Cavendish) ถูกนำเข้ามาครั้งแรกโดย:
- การแลกเปลี่ยนเชื้อพันธุ์พืช (Germplasm Exchange): กรมวิชาการเกษตร และคณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้นำเข้าหน่อและเนื้อเยื่อกล้วยสายพันธุ์คาเวนดิชจากธนาคารเชื้อพันธุ์พืชต่างประเทศ (เช่น INIBAP/Bioversity International) เพื่อนำมาศึกษาเปรียบเทียบสายพันธุ์ ปรับปรุงพันธุ์ และเก็บสะสมไว้ในแปลงรวบรวมพันธุกรรมพืช
- บริบทการบริโภคในไทยยุคนั้น: ในช่วงก่อนปี พ.ศ. 2540 คนไทยไม่นิยมปลูกคาเวนดิชเชิงการค้า เนื่องจากผู้บริโภคชาวไทยคุ้นเคยกับ "กล้วยหอมทอง" (Gros Michel) ที่มีกลิ่นหอมฉุน เนื้อละเอียด และหวานจัด กล้วยคาเวนดิชจึงเป็นเพียงกล้วยทดลองในแปลงวิจัยเท่านั้น
2. ยุคการนำเข้าเทคโนโลยีและสายพันธุ์เชิงการค้าจากอิสราเอล (พ.ศ. 2550 - 2555)
การจุดประกายการปลูกกล้วยหอมคาเวนดิชเชิงพาณิชย์ในประเทศไทยอย่างเป็นรูปธรรม เกิดขึ้นจากการนำเข้าเทคโนโลยีการเกษตรและต้นพันธุ์เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อจาก ประเทศอิสราเอล
- ข้อได้เปรียบของสายพันธุ์อิสราเอล: ประเทศอิสราเอลเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อและการจัดการน้ำระบบน้ำหยดในพื้นที่แห้งแล้ง ได้ทำการคัดเลือกสายพันธุ์คาเวนดิชย่อย (เช่น Grand Nain) ให้มีคุณสมบัติลำต้นเตี้ย ทนลม ให้เครือใหญ่ และมีอัตราการขยายพันธุ์ผ่านห้องแล็บสูง
- การนำเข้าสู่ประเทศไทย: บริษัทเอกชนและกลุ่มเกษตรกรก้าวหน้าในไทยได้นำเข้าต้นกล้าเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ (Tissue Culture) ของกล้วยคาเวนดิชจากอิสราเอลเข้ามาส่งเสริมในภาคกลางและภาคตะวันออก เพื่อแก้ปัญหากล้วยหอมทองเดิมที่ต้านทานลมพายุได้ต่ำและเกิดโรคระบาดง่าย
3. ยุคการเข้ามาของทุนจีนและการขยายแปลงปลูกขนาดใหญ่ (พ.ศ. 2558 - 2562)
จุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ที่สุดที่ทำให้กล้วยหอมคาเวนดิชแพร่กระจายเต็มรูปแบบในไทย คือ "การเข้ามาของกลุ่มทุนการเกษตรจากประเทศจีน" (โดยเฉพาะจากมณฑลยูนนาน):
- ปัจจัยส่งเสริม (Push & Pull Factors):
- ในประเทศจีน โดยเฉพาะพื้นที่ตอนใต้ เกิดการระบาดของ โรคเหี่ยว หรือ โรคปานามา (Tropical Race 4 - TR4) ทำลายแปลงปลูกกล้วยคาเวนดิชพังเสียหายหนัก
- ตลาดจีนมีความต้องการบริโภคกล้วยหอมคาเวนดิชสูงมาก (นิยมกล้วยเนื้อแน่น เปลือกหนา สุกช้า เหมาะแก่การขนส่งทางไกล)
- การเข้ามาเช่าพื้นที่ในไทย: นักลงทุนจีนได้ร่วมมือกับ nominee หรือบริษัทร่วมทุนในไทย เข้ามาเช่าพื้นที่เกษตรกรรมขนาดใหญ่ (Contract Farming / Land Lease) ในแถบภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น จังหวัดเชียงราย (อ.พญาเม็งราย, อ.เชียงของ), พะเยา, น่าน และเลย เพื่อทำฟาร์มกล้วยคาเวนดิชขนาดหลายพันไร่ โดยนำเทคโนโลยี การจัดการสารเคมี และสายพันธุ์คาเวนดิชเฉพาะที่ตลาดจีนต้องการเข้ามาปลูกเพื่อส่งกลับไปขายประเทศจีนโดยตรง
4. ยุคส่งเสริมการส่งออกตลาดญี่ปุ่นและโมเดิร์นเทรดในประเทศ (ปัจจุบัน)
หลังจากยุคทุนจีน ประเทศไทยเริ่มปรับเปลี่ยนบทบาทของกล้วยหอมคาเวนดิชสู่ระบบเกษตรพันธสัญญาและการส่งออกระดับเมกะโปรเจกต์:
- โควต้าการส่งออกไปญี่ปุ่น (JTEPA): ประเทศญี่ปุ่นเป็นประเทศที่บริโภคกล้วยหอมคาเวนดิชเป็นหลัก (นำเข้าปีละกว่า 1 ล้านตัน) รัฐบาลไทยและกระทรวงเกษตรฯ จึงได้ผลักดันการส่งเสริมเกษตรกรไทยปลูกกล้วยหอมคาเวนดิชมาตรฐาน GAP เพื่อรองรับโควต้าส่งออกตามกรอบความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทย-ญี่ปุ่น
- แปรรูปและจำหน่ายในประเทศ: เนื่องจากกล้วยคาเวนดิชมีปริมาณแป้งและโครงสร้างเนื้อสัมผัสที่แน่น ไม่เละง่ายเมื่อผ่านความร้อน ปัจจุบันอุตสาหกรรมอาหารในไทยจึงนำคาเวนดิชมาแปรรูปเป็นกล้วยตาก อบกรอบ ผงชงดื่ม หรือส่งเข้าห้างสรรพสินค้าและร้านสะดวกซื้อเนื่องจากมีอายุการตั้งวาง (Shelf Life) ยาวนานกว่ากล้วยหอมทองไทย
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น